|
S. (Sam) J. van Embden (1904-2000)
25 september 2000
Afgelopen woensdag overleed de architect/stedenbouwkundige
en medeoprichter van OD 205, S.J. van Embden. Van Embden verkeerde
voor de Tweede Wereldoorlog in de kringen van de traditionalist
M.J. Grandpré Moličre. Later behoorde hij tot de traditionalisten
die in en na de oorlog samenwerkte met een aantal modernisten.

Van Embden (links) en Van Tijen op landgoed
Drienerlo waar later de campus van de TU Twente zou komen |
 |
Van Embden raakte op uitnodiging van J.F. Berghoef in 1942 betrokken
bij de Kerngroep. Deze woningbouwactiegroep was een initiatief van
W. van Tijen die zo hoopte de Nederlandse architecten te kunnen
aanzetten de te verwachten problemen met betrekking tot de volkshuisvesting
in de naoorlogse periode gezamenlijk aan te pakken. De Kerngroep,
waar naast Van Embden, Berghoef en Van Tijen ook Ben Merkelbach
deel van uitmaakte, stond aan het hoofd van verschillende studiekringen
die zich bezig hielden met vraagstukken van verschillende aard waaronder
de organisatie van de naoorlogse woningbouw en de taak van de architect
hierin. De uitkomsten van deze studie werden gebundeld in een concreet
beleidsadvies het 'Architectenprogramma voor Woningbouw' met daarin
opgenomen schema's voor het vereiste minimumoppervlakte voor eengezins-
en etagewoningen, gespecificeerd naar gezinsgrootte en woningindeling.
Voor het eerst werd toen in Nederland de woningbehoefte gekwantificeerd.
Na de oorlog was Van Embden onder meer adjunct-directeur van de
Dienst Wederopbouw Rotterdam en was hij betrokken bij de heroprichting
van de Bond van Nederlandse Stedenbouwkundigen. Zijn ervaring met
de stedenbouwkundige opzet van de TU Eindhoven (1954-1964) zorgde
voor de opdracht het complex van de TU Twente te ontwerpen (1960-1964).
Een opdracht die van Tijen had gekregen maar die hij niet wilde
aannemen wanneer Van Embden niet zijn medewerking aan het project
had toegezegd. Beiden hadden vooral een adviseren rol en schakelden
"principieel een maximum aan vormgevend kunnen in van onze
eigen medewerkers en andere jongere en oudere collega's". Van
Tijen verwoorden hun werkzaamheden eens met "Van Embden en
ik voelen ons regisseurs van een toneelstuk waarin acteurs rollen
speelden onder eigen artistieke verantwoordelijkheid". Soms
was er onenigheid tussen de 'regisseurs' en de 'acteurs'. Naar aanleiding
van Piet Bloms ontwerp voor de mensa op de campus, de Bastille,
legde Van Embden zijn adviseurschap neer. Hij wenste niet gecompromitteerd
te worden met de Provo-instelling van Blom en met diens werk. Later
werd de zaak bijgelegd.
Tot op late leeftijd was Van Embden is architect nog actief. Een
van zijn laatste ontwerpen was die voor de Soefi-tempel in Katwijk
(1969-1970).
 |
Marina van den Bergen
Monografie: 'S.J. van Embden', Joosje van Geest, Uitgeverij
010, Rotterdam 1996
|