|
Architectuur als decor (2)
9 oktober 2001
MVRDV Bureau voor architectuur en stedenbouw, laat
weer van zich horen. Ditmaal niet met een gebouw, tentoonstelling
of boek maar in de vorm van de theaterproductie Manyfacts. Life
in the 3D City. Manyfacts is het resultaat van de samenwerking
tussen het architectenbureau, het Scapino Ballet Rotterdam en Wieland
& Gouwens Computer Graphics. Uitgangspunt vormde de fascinatie
van Ed Wubbe, choreograaf en artistiek leider van Scapino Ballet,
voor het werk van MVRDV. Pauline van Roosmalen bezocht de voorstelling.

Manyfacts, life in the 3D city
foto: Ruben Stern |
Onwillekeurig gaat bij de aankondiging van een dergelijke productie
de gedachte terug naar de eerder dit jaar in het Muziektheater in
Amsterdam gepresenteerde dansproductie Metapolis waarin choreograaf
Frédéric Flamand samenwerkte met architect Zaha Hadid.
Met deze voorstelling in het achterhoofd rees de vraag of Wubbe,
MVRDV en Wieland & Gouwens erin zouden slagen een coherente(re)
en gebalanceerde(re) dansvoorstelling te maken.
Bewegingsterrein voor MVRDV en Wieland & Gouwens wordt gevormd
door het achterdoek dat aan weerszijden is verlengd en voor de coulissen
langs doorloopt tot aan de rand van het toneel; een reusachtig drieluik
dat de toneelvloer omarmt. Op dit achterdoek wordt een niet aflatende
en elkaar in wisselend tempo opvolgende stroom spectaculaire 3D-beelden
geprojecteerd. Het zijn beelden van de KM3 stad, een theoretisch
stad waarmee de mogelijkheden van het bedrijven van driedimensionale
stedenbouw wordt onderzocht.
De choreografie bestaat uit een aaneenschakeling van groepsformaties
waarin de dansers vrijwel uitsluitend solitair bewegen, en duetten
waarin partners nauwelijks enige (fysieke) relatie met elkaar hebben.
Van interactie tussen beide disciplines is geen sprake: terwijl
beelden en gegevens over voedsel, ontspanning, biogas, winkels,
huizen en kantoren en dergelijke over het drieluik zweven, bewegen
de dansers zich op het toneelvlak ervoor.
Ondanks - of mogelijk vanwege - Wubbe's fascinatie voor het werk
MVRDV wordt de voorstelling volledig beheerst door de filmbeelden.
Het lijkt alsof zijn verbazing en ontzag voor de vormgeving Wubbe
volledig hebben verlamd en tot weinig meer in staat stelde dan een
onbeduidende choreografie zonder enige zeggingskracht. Het is opmerkelijk
dat de synergie tussen vormgeving en dans op zijn sterkst is wanneer
de dansers (noodgedwongen en herhaaldelijk) niets meer doen dan
vanuit de zaal het toneel te betreden. Schrijdend als tempelpriesters
en priesteressen bereiken ze via een trap die over de volle breedte
van het toneel loopt hun eigen territorium, de dansvloer. Voor het
overige lijken de dansers zich nauwelijks bewust van hun omgeving
en gaan ze er geen enkele (driedimensionale) interactie mee aan.
Van enige synergie tussen beide kunstvormen of van "een fysiek-emotionele
reactie van de dans op de ruimtelijke sectoren van de film",
zoals Winy Maas die zich voorstelde, is in Manyfacts geen
sprake. Of het zou het laatste moment van de voorstelling moeten
zijn, als de dansers met de rug naar het publiek gekeerd op het
toneel staan en uitgelicht als silhouetten naar het achterdoek kijken.
En dan nog is het de vraag in hoeverre dit een fysiek-emotionele
reactie genoemd kan worden. Voor de toeschouwer is namelijk nauwelijks
waar te nemen waarnaar en of de dansers wel ergens naar kijken.
Evenmin als Flamand en Hadid zijn Wubbe, MVRDV en Wieland &
Gouwens erin geslaagd de evenwichtsoefening tussen de diverse disciplines
met goed gevolg af te leggen. Zowel Metapolis als Manyfacts
laten zien dat het samenbrengen van grote namen uit verschillende
disciplines geen enkele garantie biedt voor boeiend (dans)theater.
Een vergelijking met Metapolis valt uitsluitend in het voordeel
van Manyfacts uit waar het de vormgeving betreft. Wat betreft
choreografie, muziek en kostumering weet ook Manyfacts, hoewel
zeer verschillend van Metapolis, niet te boeien.
Het zou interessant zijn te onderzoeken waarom een dergelijke interdisciplinaire
aanpak niet tot een bevredigend resultaat leidt. Komt het door de
manier waarop choreograaf, architect/stedenbouwer en vormgever samenwerken,
door het feit dat de vormentaal van beide disciplines ondanks het
driedimensionale raakvlak toch meer verschillen dan overeenkomen,
door het ontbreken van enige regie over de diverse onderdelen of
omdat er toch nog (te) traditioneel wordt gedacht en gewerkt? Wat
ook de reden moge zijn, Manyfacts. Life in the 3D City is
weinig bevredigend, noch als eindresultaat van een interdisciplinaire
samenwerking noch als illustratie van de manier waarop mensen zich
in de toekomst tot hun omgeving verhouden.
 |
Pauline van Roosmalen
informatie:
De voorstelling is nog te zien in de Rotterdamse Schouwburg van
3-12 december 2001 en van 9-12 januari 2002.
Website Scapino
Ballet
Website MVRDV
ArchiNed Nieuws 8 maart 2001: architectuur
in beweging
ArchiNed Nieuws 12 maart 2001: architectuur
als decor - reactie
|