|
Inhoud juni 1998
Hoogwaardig ondergronds: alternatief ruimtegebruik wint terrein. Ondergronds bouwen maakt het mogelijk de open ruimte in Nederland te behouden. Het kost meestal wel meer dan bouwen op het maaiveld, maar daar staat tegenover dat er ondergronds aanmerkelijk kan worden bezuinigd op de exploitatie. Als ook nog op de grondkosten kan worden uitgespaard, is de aanleg van vooral hoogwaardige ondergrondse utiliteitsbouw wel degelijk rendabel. Door Frens Pries en Dirk Dubbeling.
Plannen vol problemen: Ontwerpen voor Nederland levert kritiek op ruimtelijk overheidsbeleid. Lang verwacht, toch gekomen: de slotpublicatie van de Stichting Ontwerpen voor Nederland (OvN). In vrolijk rood-wit-blauw gehuld bevat het boek De vrije ruimte zoals de ondertitel aangeeft 'Nieuwe strategieën voor de ruimtelijke ordening'. De publicatie is de opvolger van 'Ontwerpend aan Holland', de aanklacht tegen de VINEX-wijken die in 1994 op de BouwRai werd gepresenteerd. 'Ontwerpend aan Holland' had vooral het woningtype en de wijk als invalshoek, 'De vrije ruimte' mikt hoger; op het gemeentelijke en regionale niveau. Daarmee wordt vooral een beroep gedaan op de kwaliteit van het openbaar bestuur; gemeenteraden, provinciale staten en regiobesturen moeten de ruimtelijke ordening nieuw leven inblazen om zo actuele maatschappelijke ontwikkelingen het hoofd te kunnen bieden. Qua timing komt 'De vrije ruimte' dus op tijd, gezien de gemeenteraadsverkiezingen van dit voorjaar. Door Kees de Graaf.
Corporaties en VINEX: 'Wij kunnen niet toveren'. Huurders sparen brood uit de mond, weet de Rotterdamse corporatie-directeur Boogaard. 'Wij komen bij ze over de vloer.' Hij zoekt bijverdiensten in de strijd tegen armoede en verval in zijn metropool, waar nu al bijna de helft van de huishoudens (120.000) op het minimuminkomen is gedrukt. Vallen corporaties straks, na aanwending van hun laatste reserves, in hun eigen VINEX-kuil? Door Vincent Bakker.
Documentatie: Voor de toekomst. Studentenwoningen te Delft. Cees Reijers architecten te Delft, ontwerp Cees Reijers.
Documentatie: Groen. Bibliotheek te Delft. Mecanoo architecten te Delft.
Documentatie: Discreet. Uitbreiding dorpskerk te Hoogvliet. Molenaar & Van Winden architecten te Delft.
Documentatie: Licht, lucht, uitzicht. Woningen te Haarlem. Max van Aerschot architect te Haarlem.
Bijlage bij BOUW 6: Zuidwest Den Haag: Tussen discussie en daad. Het verleden heeft de toekomst. De planvorming voor Den Haag Zuidwest heeft dit voorjaar met de manifestatie Den Haag Zuidwest, Ongedeelde Stad van het lokale architectuurplatform Wils & Co een nieuwe impuls gekregen. In vijf workshops is consciëntieus geprobeerd de herstructurering van Zuidwest te koppelen aan de VINEX-nieuwbouw in het naburige Wateringse Veld. Het pleidooi om naoorlogse woningen en VINEX-woningen in onderlinge samenhang te bezien klinkt de laatste tijd steeds luider, vooral omdat gevreesd wordt voor een uitstroom van de meer kapitaalkrachtige bewoners naar VINEX-woningen en, als gevolg daarvan, voor ghettovorming in de portiek-etagewijken uit de jaren vijftig en zestig. Hoe de koppeling tussen beide woongebieden tot stand kan worden gebracht, zowel programmatisch als stedebouwkundig, was een van de onderwerpen van de workshops van Wils & Co. Is men daarin geslaagd? Een terugblik. Door Gerda ten Cate en Kees de Graaf.
Workshop programmering: Kansen van sloop. De programma's van Den Haag Zuidwest en Wateringse Veld zijn allebei eenzijdig. De 32.500 woningen in Zuidwest zijn vooral portiek-etagewoningen (76 procent). Van de woningen heeft 91 procent vier of minder kamers, 75 procent is kleiner dan zestig m2 en 84 procent is eigendom van een woningcorporatie. Tweederde van de totale Haagse voorraad aan goedkope, bereikbare huurwoningen staat in Den Haag Zuidwest. Ook is het imago van Zuidwest op de woningmarkt mager. Van de huidige inwoners heeft 65 procent een arbeidsloos inkomen (zoals AOW of uitkering). Ook de instroom van nieuwe huurders bestaat bijna uitsluitend uit huishoudens met een laag inkomen. Ten slotte is in Zuidwest de woonomgeving bijna uitsluitend in collectief gebruik, met zo'n tweehonderd gemeenschappelijke tuinen. In Wateringse Veld is het geplande programma ook eenzijdig, maar dan in een ander marktsegment: met slechts dertig procent sociale huur en verder alleen koopwoningen. Ook qua woningtype en grondeigendom is Wateringse Veld het spiegelbeeld van Zuidwest: 79 procent bestaat uit eengezinswoningen en de woonomgeving is bijna volledig uitgegeven in privé-tuinen. De workshop Programmering hield zich daarom bezig met twee vragen: is deze programmatische eenzijdigheid een probleem, en zo ja, wat kan hieraan worden gedaan. Door Trevor James en Nicole Cup.
Workshop architectonisch en stedebouwkundig erfgoed: VINEX uit de jaren 50. De centrale vraag die de workshop Erfgoed werd meegegeven luidde: hoe verhoudt de expressie van het oorspronkelijke Zuidwest zich op alle schaalniveaus tot die van de nieuwe ingrepen. Van architectonisch detail tot stedebouwkundige hoofdopzet. Kortom, een zoektocht naar de culturele bepaaldheid en betekenis van het stadsdeel, waarbij stilistiek de aangewezen weg is om het handschrift van de ontwerpers toen en nu in beeld te brengen en te waarderen. Opmerkelijk eensgezind kwam de workshop in grote lijnen tot de volgende gedachtenvorming. Door Peter Drijver en Jeroen Schilt.
Workshop stedebouwkundige en groenstructuur: verlangen naar de ongedeelde stad. De opgave die aan de orde werd gesteld in de workshop Zuidwest Den Haag, Ongedeelde Stad bevat een paradox, waarvan de verheldering aanknopingspunten kan bieden. De paradox is op zijn bondigst geformuleerd vervat in de titel van de workshop. Iedere stad bestaat, haast per definitie, uit delen, maar streeft, haast onvermijdelijk, naar een unieke samenhang. Zo is Den Haag - stad aan de vijver - de stad van vier kwartieren, de stad van petten en pruiken, stad in het veen en op het zand, ten noorden en ten zuiden van de Laan van Meerdervoort, van de gemeente Den Haag en zijn buurgemeenten in de regio Haaglanden, met een historische kern en een nieuw stadscentrum, met vooroorlogse en naoorlogse uitbreidingen, een natuurlijk gegroeide stad op de strandwallen en een artificiële structuur van havens, kanalen, wegen, groenvoorzieningen, viaducten, tunnels en spoordijken, stad van portieken en VINEX-uitbreidingen. De ongedeelde stad is in ontwikkeling, steeds zoekend naar een evenwicht tussen orde en chaos, in confrontatie met historisch toeval en planningsnoodzaak. Door Cees Boekraad.
Workshop woonconcepten: bouwen in de footprint. De workshop Woonconcepten deed ontwerpend onderzoek naar mogelijkheden om nieuwe woonvormen in Den Haag Zuidwest en Wateringse Veld in te passen. In hoeverre kan het concept van een meer gemengde stad ook op het niveau van wooncomplexen worden vormgegeven? Voor Zuidwest ging het om ingrepen waarin het benutten van aanwezige fysieke kwaliteiten (gebouwen en stedelijke structuren) leidt tot een grotere variatie aan woningen. Op voorhand lijkt dit binnen de ruime en groene opzet van Zuidwest mogelijk. Voor Wateringse Veld ging het om onderzoek naar woningtypen die in de loop van de tijd een meervoudig gebruik en bewoning toelaten, met het oog op een potentiële toekomstige verstedelijking van deze VINEX-wijk. De deelnemers aan de workshop bleken meer geãnteresseerd in onderzoek naar het kwetsbare stadsdeel Zuidwest. Door Arjen Hebly.
Workshop stedebouwkundige typologie en woonmilieus: nieuw publiek domein. In de toekomst is de bevolking in Den Haag Zuidwest en Wateringse Veld pluriformer. Ouderen, tweeverdieners, grote allochtone gezinnen, starters, jongeren, zij zullen op een andere wijze dan nu gebruik maken van de buitenruimte. Daarom zal er opnieuw een ruimtelijk verband moeten worden gelegd tussen de woning en de woonomgeving. Op dit punt lopen Den Haag Zuidwest en Wateringse Veld sterk uiteen. De wijken in Zuidwest zijn gebaseerd op een opvatting over gemeenschap en collectiviteit. Bij de aanleg was er een uitgesproken visie over een hiërarchische reeks binnenterreinen en buitenruimten. Hoewel deze architectonische en stedebouwkundige uitgangspunten nog altijd de gemeenschappelijke ruimte bepalen, zijn de wijze van bewoning en de maatschappelijke omstandigheden, en daardoor ook het gebruik van deze ruimte, veranderd. Voor Wateringse Veld werd de vraag gesteld welke kwaliteiten aan het (toekomstige) woonmilieu zouden kunnen worden toegevoegd. Door Esther Agricola.
Conclusies en aanbevelingen: Zuidwest parkstad. Peter Drijver, een van de initiatiefnemers van de workshop Zuidwest Den Haag, Ongedeelde Stad, sluit af met conclusies en aanbevelingen. Hij komt tot de slotsom dat Den Haag Zuidwest door zijn ligging enorm veel mogelijkheden heeft. Zuidwest behoort, net als het chique Duttendel en Benoordenhout, tot de woonparken van Den Haag. Het verdient dan ook aanbeveling dat de open groene ruimte die vrijelijk door de woonblokken loopt, niet verder wordt aangetast. Nieuwe gebouwen zullen daarmee rekening moeten houden. Nieuwe architectuur zal zich bovendien ondergeschikt moeten zijn aan de reeds geordende ruimte. Dat kost moeite, in deze tijd van superindividualisme. Door Peter Drijver.
Ook in netnieuws? Stuur een e-mailtje met URL aan BOUW. |
