 |
Inhoud november 1999
De zin en
onzin van organisch bouwen
BELEID & ONTWIKKELINGEN
De organische verwarring:
Drang naar duurzaam en natuurlijk versterkt revival.
Nederland lijkt in de ban van spiritualiteit als tegenwicht voor
de hectiek van alledag. Vertaald zich dat ook naar de architectuur
en de bouw? Bestaat er in ons land zoiets als organische architectuur?
De intense behoefte aan een natuurlijke omgeving en de trend van
duurzaam bouwen plaveien de weg voor organische bouwwerken. Of toch
niet? BOUW probeert helderheid te scheppen in de organische verwarring.
Gerda ten Cate.
De ommezwaai
van ING: ‘We willen trendsettend zijn’.
Het ontwerp voor het nieuwe kantoor van de ING Groep aan de zuidas
van Amsterdam roept associaties op met een futuristisch, zojuist
geland glazen ruimteschip. Deze high-tech architectuur lijkt weinig
van doen te hebben met de romantische antroposofische architectuur
van het NMB/ING-gebouw van Alberts & Van Huut. Reden om het
bouwbeleid van de financiële reus te belichten. Paul Groenendijk
Strijd
tegen matige bedrijvenlocaties: Verhoging kwaliteit vergt grote
inzet betrokkenen.
De komende jaren zullen de tientallen bedrijvenlocaties die op de
Nieuwe Kaart van Nederland staan aan stadsranden en langs snelwegen
zichtbaar worden. Worden dat ook geïsoleerde groepen gebouwen
of zijn er mogelijkheden tot aantrekkelijke verweving met de omgeving?
Het sleutelbegrip is schaarste want slechts bij een grote vraag
naar vestigingslocaties kan de gemeente voldoende kwaliteit afdwingen.
Dirk Dubbeling.
Opdrachtgevers
stellen gebruiker centraal: Organisch bouwwerk geen beleggingsobject.
Getalsmatig bezien stelt het aandeel van organische bouwwerken in
het totale Nederlandse bouwvolume nog maar weinig voor. Toch is
er de laatste jaren meer belangstelling gekomen voor organisch bouwen,
een ontwikkeling die mede te danken is aan de toegenomen aandacht
voor duurzaam bouwen. De gebruiker en zijn omgeving varen wel bij
deze ontwikkeling. De vraag is echter of dat ook voor de opdrachtgever
geldt. Eric Harms.
MENSEN EN MENINGEN
Thomas Rau: ontwerper naast
Goethe.
Sinds de oplevering van de stadskantoren in Zutphen en Culemborg
weet architect Thomas Rau de schijnwerpers op zich gericht. Met
twee staaltjes openbare organische architectuur legde de in Duitsland
geboren Rau een proeve van bekwaamheid af. Hoe kijkt de wereld aan
tegen een man die zijn opdrachtgevers verrast met tomaten en gedichten
van Goethe? Jaap Huisman.
Bouwtoezicht op de helling:
Aangekondigde vereenvoudiging volstaat niet.
Het hedendaags bouwtoezicht stoelt op de achterhaalde verhoudingen
uit de negentiende eeuw. Het is niet doelmatig en weinig toekomstgericht.
Geef het eigendomsrecht een minder dominante rol. Stuur op het gebruik
van gronden in plaats van op bestemming en maak de historische band
tussen overheid en bouwbedrijf losser. En bied bouwbedrijven en
woonconsumenten de ruimte om over prijs en kwaliteit te onderhandelen.
Voorwaarde voor het slagen van een dergelijke operatie is, dat overheden
bereid zijn te werken aan herstel van hun geloofwaardigheid. Arie
de Klerk.
Grenzen aan gekromde grasdaken:
Ontwerpers over organische architectuur.
Dit jaar overleed architect Ton Alberts. Samen met Max van Huut
verwierf hij faam door het organische ontwerp voor het hoofdkantoor
van de NMB (thans ING) in Amsterdam. Dit sprookjesachtige bouwwerk
oogst veel waardering bij het publiek, maar architecten reageren
verdeeld op organische architectuur. BOUW peilt de meningen. Eleonoor
Jap Sam.
De wil tot groener wonen:
Ecologisch bouwen in De Goede Meent Purmerend.
Een huis in een groene en autovrije woonwijk, aan de rand van de
stad, grotendeels gebouwd en ingericht naar inzicht van de bewoners
zelf. Dat is het beeld van het ecologisch project 'De Goede Meent'
in Purmerend. Met veel inventiviteit en doorzettingsvermogen werken
de bewoners op basis van organische uitgangspunten aan hun woonidealen.
Arthur Rauwerdink.
Welstand onder vuur: Remkes
wil meer openheid en meer vrijheid.
Ondoorzichtige besluitvorming, gebrek aan maatschappelijk draagvlak
en arrogantie van welstandsleden bezorgen volgens staatssecretaris
Johan Remkes van VROM welstand een slechte reputatie. Daarom wil
hij gemeenten verplichten welstand objectiever in te kaderen in
het lokale beleid. BOUW zwengelt de discussie aan. Gerda ten Cate.
ARCHIDOC
De organische richting.
Seniorenwoningen Zevenaar. ir Frans van der Werf, Amsterdam.
De organische richting in de architectuur stelt de mens centraal,
zijn natuurverbondenheid en zijn kunstzinnig, scheppend vermogen.
Dat schrijft Frans van der Werf, de ontwerper van de Pelgromhof.
Het heeft ertoe geleid dat er in de Pelgromhof niet alleen is geïnvesteerd
in duurzame materialen en technieken, maar ook veel aandacht is
besteed aan het welbevinden van de ouden van dagen. De huurders
konden zelf de inrichting van hun woning bepalen en rondwandelen
in een model op ware grootte van hun woonverlangens. Misschien is
die sterk op het individu gerichte aanpak nog wel het meest duurzame
aspect van het project. Gerda ten Cate.
Duurzaam casco.
Stadskantoor Culemborg. Rau
& partners, Amsterdam.
Hoewel het casco van een uitgewoond schoolgebouw in Culemborg achteraf
minder stevig bleek dan gedacht, is de meest duurzame beslissing
van de gemeente toch wel geweest het schoolgebouw niet af te breken
maar door Rau & partners te laten strippen en buiten en binnen
te laten vernieuwen ten behoeve van het nieuwe stadskantoor. Voor
ontwerpers misschien niet meteen de meest aantrekkelijke opdracht,
is het hergebruik van gebouwen wel de opgave van de toekomst. Gerda
ten Cate.
Energiezuinigst.
Uitbreiding hoofdkantoor Zutphen. Hammel
en partners, Rotterdam.
Voor energiebedrijf GAMOG (Gasmaatschappij Oost-Gelderland) was
het een uitgemaakte zaak dat het zelf het beste voorbeeld moest
geven bij de nieuwbouw aan het hoofdkantoor. Door het gebouw twee
zijden te geven, een gesloten en een open gevel, en door allerlei
andere slimme maatregelen kon het de energieprestatiecoëfficiënt
sterk verlagen. Een duurzame ingreep, die is vertaald in een frivool
gebogen wand. Gerda ten Cate.
Twee in een.
Woningen en bedrijfsruimten Amsterdam. architectenbureau ir Marlies
Rohmer, Amsterdam.
Eigenlijk zijn het twee projecten: twee grote appartementenblokken
en twee rijtjes eengezinswoningen aan een rustig straatje. Beide
delen worden verbonden door een nieuw aangelegd plein. Daardoor
ontstaat er niet zozeer een architectonische eenheid tussen de twee
oorspronkelijk gescheiden delen als wel een stedebouwkundige. Op
een zomerse dag ligt het straatje er verlaten bij, het leven speelt
zich af op het nieuwe plein, zowel voor de appartementsbewoners
als voor de bewoners van de eengezinswoningen. Zo zijn de twee,
in maatvoering totaal verschillende, delen weer met elkaar verbonden.
Peter Visser.
Twee gezichten.
Bankgebouw Haarlem. Max van Aerschot, Haarlem ism HM
Architecten, Amsterdam.
De opdracht was een opvallend gebouw neer te zetten, omwille van
de wervende werking die uitgaat van spraakmakende architectuur.
Maar de gemeente had op voorhand de mogelijkheid van een organisch
gebouw, het visitekaartje van ING, uitgesloten. Ook bleek de gemeente
een voorkeur te hebben voor een lokale architect, bekend met de
plaatselijke problematiek van nieuwbouw in een beschermd stadsgezicht.
Dat leverde een gebouw op dat uit twee delen bestaat, die weer in
elkaar zijn geschoven en tot een geheel gemaakt. Een gebouw met
twee gezichten. Peter Visser.
KENNIS & TECHNIEK
Milieutest: licht of zwaar
bouwen. Bouwconcept en installaties beslissend voor prestaties.
Bij organisch vormgegeven gebouwen wordt vaak gebruik gemaakt van
zware materialen, zoals baksteen. Door het hoge warmteaccumulerend
vermogen is minder installatietechniek nodig voor klimaatbeheersing
dan bij lichte gebouwen. Levert dat werkelijk het milieuvoordeel
dat ontwerpers claimen? En hoe zit dat met lichte, maar installatie-intensieve
gebouwen? Een rationele benadering met Eco-Quantum geeft inzicht
in de milieuprestatie van bouwconcepten en maakt korte metten met
enkele populaire theorieën. Vooral samenstelling en prestaties
van installaties blijken van belang. John Mak en Marjo Knapen.
Zwevend
plafond herbergt alle installaties: Ingenieus klimaatsysteem in
Triodos Bank Zeist.
Een roze bankgebouw met golvende plafonds. Daarmee profileert de
alternatieve Triodos Bank in Zeist zich met haar mens- en natuurbewuste
filosofie. In dit Voorbeeldproject duurzaam en energiezuinig bouwen
wordt een nieuw en ingenieus klimaatsysteem in de praktijk gebracht.
Zwevende plafondelementen verzorgen de verwarming, koeling, verlichting
en akoestiek. Josine Crone.
Ademen
kost geld: Ongezond binnenmilieu vraagt om maatregelen.
Het gasverbruik in een nieuwe woning bedraagt gemiddeld nog maar
dertig procent van wat in een woning uit de jaren zeventig wordt
verstookt. Die besparingsdrift is goed voor het buitenmilieu, maar
kan tot een ongezond binnenmilieu leiden. Eigenlijk moeten we dus
kiezen tussen onze eigen gezondheid en die van de bomen. Het is
tijd te erkennen dat duurzaam bouwen alleen duurzaam is als ook
de gezondheid van de bewoner redelijkerwijs is gewaarborgd. Reden
voor meer aandacht voor gezonde ventilatiesystemen en een goede
analyse van risico's bij duurzaam bouwen. Josine Crone.
Netnieuws:
Hoezo gratis internet?
Ook in netnieuws? Stuur een e-mailtje met URL aan BOUW. |